Op zondag 21 december zal de Leidse Cantorij haar 50ste Adventsconcert geven. Deze jubileumeditie is volledig gewijd aan Nederlandse en Duitse muziek voor Advent en Kerst. De nadruk ligt daarbij op de vroege barok van de 17de eeuw. Daarom maken we nu een keer geen gebruik van het fraaie ‘romantische’ Father Willis orgel, maar bespeelt Willeke Smits het schitterende De Swart-van Hagerbeerorgel uit 1565/1637. Om deze editie extra feestelijk te maken werkt er ditmaal ook een klein barokorkest mee, spelend op authentieke instrumenten en bestaande uit trompettisten, trombonisten, violisten, een blokfluitiste en een paukenist.

Zondag 21 december
Hooglandse Kerk, Leiden
Aanvang: 20.15 uur
Zaal open: 19.30 uur
Toegang: VRIJ

Klik hier voor onze Dekentjes Actie

Bekijk onze promo op YouTube en kom alvast in de stemming, klik hier.

Kom tot ons, de Wereld wacht

Muziek van de verwachting
Het concert vangt aan in het koorgedeelte van de kerk met de compositie Ecce virgo concipiet – Ziet, een maagd zal zwanger worden – van Jan Pieterszoon Sweelinck. Hij is wel te beschouwen als de belangrijkste componist die Nederland heeft voortgebracht. Tijdens het zingen van Rorate coeli – Dauwt hemelen – de Gregoriaanse antifoon voor deze vierde zondag van Advent, verplaatst de cantorij zich in processie naar de westzijde van de kerk. Na het lied voor samenzang Kom tot ons, de wereld wacht (Maarten Luther’s Nun komm, der Heiden Heiland) klinkt Hosianna, dem Sohne Davids van Melchior Franck. Het Adventsgedeelte sluit af met Machet die Tore weit van Andreas Hammerschmidt.

Nederduitse en Hoogduitse kerstcomposities
Het Kerstgedeelte van het programma wordt gevuld met composities uit de Lage Landen – in het Nederduits zoals de Nederlandse taal in het verleden genoemd werd – en het (hoog) Duitse taalgebied. In een harmonisatie van mijn vader Joop Brons – eertijds cantor organist van deze kerk – wordt mijn favoriete Nederlandse kerstlied Nu zijt wellekome in beurtzang gezongen. Benedicam Domino (Psalm 34: “Ik zal de Here te allen tijde loven”) is van Dietrich Buxtehude de omvangrijkste compositie qua bezetting. Zo groots als hij het in Lubeck’s Marienkirche aanpakte met zes vocale en instrumentale ‘choren’ die op de balkons ter weerszijden van het grote orgel waren opgesteld, gaat ons niet lukken. Niettemin zal ook in onze kerk een zoals hij het noemde ‘Starken Musik’ te horen zijn.

Kindje wiegen
Cantiones Natalitiae werden met name in Vlaanderen gezongen tijdens het zogenaamde ‘kindje wiegen’. Hierbij werd een wiegje met een pop of een echte baby in de kerk geplaatst en door de priester heen en weer bewogen. Van Guilielmus Messaus voeren we O salich, heylich Bethlehem uit. Dirk Janszoon Sweelinck – de zoon van Jan Pieterszoon dus – werd in Amsterdam ervan beticht ook dit Paapse gebruik te hebben voortgezet. Hoe schoon lichtet de morghen ster is de enige compositie van hem die de tand des tijds heeft overleefd. Onze ‘composer in residence’ Emma Brown heeft op de oude tekst ‘Lof sij dat soete kindeken cleyn’ een nieuw geboortegezang geschreven dat nu juist geen extraverte verklanking van die tekst geeft, maar een innerlijke en bezonken jubel. Het ultieme wiegeliedje in de Duitse taal is wat mij betreft Der Sionitin Wiegenlied van Johann Theile. Terwijl de tenoren gedurig ‘ei’ zingen, spelen de violen langzame tremolos om de suggestie van het wiegen te wekken.

Herders en wijzen
Hammerschmidt is met nog meer composities vertegenwoordigd: in Ihr lieben Hirten, fürchtet euch nicht vertolkt een sopraansoliste de engel die de blijde boodschap brengt en antwoorden de herders met vijfstemmige koorzang: ‘Freude, grosse Freude!’ Nog meer herders, maar ook hemelse koren en de wijzen uit het oosten bevolken Quem pastores laudavere van Michael Praetorius. Van hem staat ook het lied voor samenzang Ein Kind geboren in Bethlehem op het programma. Wo ist der neugeborne König – ook weer van Hammerschmidt – vangt vanwege die wijzen uiteraard niet toevallig aan met driestemmig mannenkoor waarna vijfstemmig als antwoord komt: ‘Hier liegt es in dem Krippelein’ en welk een ‘Gnadenreiche Zeit’.

Een Thomascantor vóór Bach
Het concert besluit met een zeer uitbundige compositie van het door Luther in 1543 geschreven lied Vom Himmel kam der Engel Schar. Componist is Johann Schelle, van 1676 tot zijn dood in 1701 cantor in de Thomaskirche te Leipzig en dus een voorganger van Johann Sebastian Bach. Net als bij Buxtehude is dit een stuk met diverse instrumentale en vocale ‘choren’: strijkers, trombones, trompetten, een solistenkwintet en een vijfstemmig ‘tutti’ koor. De conclusie uit alle macht gezongen en gespeeld luidt: ‘Dess danket Gott in Ewigkeit, geduldig, fröhlich alle Zeit’!

Hans Brons, dirigent

Leidse Cantorij Dekentjes Actie

Wij zijn enorm dankbaar voor de Hooglandse Kerk, maar het gebouw warm stoken is een enorme onderneming. Uit milieuoverwegingen en kostenbesparing, wordt de kerk voor het Adventsconcert ook dit jaar weer minimaal verwarmd, dus kleed u warm aan. Om ons publiek niet volledig te laten bevriezen, hebben wij dekentjes bedrukt met ons Leidse Cantorij logo. Deze zijn aan te schaffen in de zaal voor aanvang het concert. Hiermee steunt u tevens de Leidse Cantorij! Een duurzame oplossing om u warm te houden en ons tegelijkertijd een warm hart toe te dragen.